Ζούμε σε μια εποχή όπου οι πιο έντονες, οι πιο αληθινές και οι πιο ουσιαστικές συζητήσεις γίνονται πίσω από κλειστές πόρτες, σε χαμηλούς τόνους και μεταξύ «εμπίστων». Μόλις όμως η πόρτα ανοίξει και βγούμε στον δημόσιο χώρο, η αλήθεια δίνει τη θέση της σε μια προσεκτικά σχεδιασμένη, διπλωματική σιωπή. Η μόνιμη, φοβική επωδός που ακούγεται γύρω μας είναι πάντα η ίδια: «Μην μιλάς, θα χάσεις πελάτες», «Μην παίρνεις θέση, θα έχεις οικονομικό κόστος», «Κράτα τις απόψεις σου για τον εαυτό σου, γιατί η επιχείρησή σου χρειάζεται τους πάντες».
Αυτή η νοοτροπία, όμως, δεν είναι σύνεση. Είναι μια μορφή σταδιακής κοινωνικής και προσωπικής αυτοκτονίας. Όταν μετατρέπουμε την κοινωνική μας παρουσία σε έναν διαρκή λογαριασμό κέρδους και ζημίας, παύουμε να είμαστε πολίτες και γινόμαστε απλοί, φοβισμένοι θεατές της ίδιας μας της ζωής.
Η συμμετοχή στον δημόσιο διάλογο δεν είναι πολυτέλεια για όσους «δεν έχουν τίποτα να χάσουν»· είναι θεμελιώδες καθήκον όλων μας. Μια υγιής κοινωνία δεν προοδεύει με την παθητική ανοχή και το διαρκές «στρογγύλεμα» των γωνιών για να είμαστε αρεστοί στους πάντες. Προοδεύει με τη σύγκρουση ιδεών, με την καθαρή κριτική και, ναι, με την καυστική γλώσσα όταν αυτή είναι απαραίτητη. Το καυστικό σχόλιο δεν πηγάζει από κακία ή εμπάθεια. Είναι το απαραίτητο, σοκαριστικό ηλεκτροσόκ που χρειάζεται για να σπάσει η γενικευμένη απάθεια, η προχειρότητα και η υποκρισία που μας περιβάλλει.
Αν δεν έχουμε το θάρρος να δείξουμε τα κακώς κείμενα του τόπου μας με το όνομά τους, γινόμαστε συνένοχοι στη διατήρησή τους.
Τι είναι όμως αυτό το περίφημο «κόστος» που τόσο έντρομοι προσπαθούμε να αποφύγουμε; Φοβόμαστε μήπως δυσαρεστήσουμε μερικούς ανθρώπους και δεν ξαναπεράσουν την πόρτα της επιχείρησής μας; Ας είμαστε ειλικρινείς: αυτοί που θα επιλέξουν να απομακρυνθούν επειδή εκφράσαμε μια έντιμη, τεκμηριωμένη και καθαρή άποψη για την πραγματικότητα, είναι οι ίδιοι που αναζητούν γύρω τους διακοσμητικούς ανθρώπους χωρίς σπονδυλική στήλη.
Το θάρρος της γνώμης λειτουργεί τελικά ως το πιο αξιόπιστο ποιοτικό φίλτρο. Η αυθεντικότητα και η λεβεντιά μπορεί να κοστίσουν σε ποσότητα, αλλά κερδίζουν σε ποιότητα. Προσελκύουν και διατηρούν γύρω μας ανθρώπους που εκτιμούν την ακεραιότητα και την ειλικρίνεια, ακόμη κι αν τυχαίνει να διαφωνούν ριζικά με το περιεχόμενο της άποψής μας. Οικοδομούν σχέσεις βαθιάς εκτίμησης και εμπιστοσύνης, οι οποίες δεν κλονίζονται από μια ανάρτηση ή μια δημόσια τοποθέτηση.
Η ελευθερία να σκεφτόμαστε και να μιλάμε έξω από τα δόντια έχει, αναμφίβολα, ένα πρόσκαιρο ρίσκο. Το τίμημα της αυτολογοκρισίας και της σιωπής, όμως, είναι μόνιμο και ασήκωτο. Ας σταματήσουμε, λοιπόν, να μετράμε τι μπορεί να χάσουμε αν μιλήσουμε. Ας αναλογιστούμε, με καθαρό βλέμμα, τι έχουμε ήδη χάσει κάθε φορά που επιλέξαμε να σιωπήσουμε.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου